εικονογράφηση

εικονογράφηση
Το σύνολο των διακοσμητικών στοιχείων και εικόνων που συνοδεύουν ένα κείμενο προκειμένου να το κάνουν ελκυστικότερο ή να τεκμηριώσουν το περιεχόμενό του. Γνωστή ήδη στην αιγυπτιακή και στην ελληνορωμαϊκή εποχή, η ε. γνώρισε μεγάλη ακμή στα βυζαντινά και ισλαμικά χειρόγραφα, όπως και στα δυτικά μεσαιωνικά χειρόγραφα του 13ου και του 14ου αι. (μικρογραφία). Μετά την ανακάλυψη της τυπογραφίας, η παλαιότερη μορφή ε. ήταν η ξυλογραφική. Η εκτύπωση των βιβλίων γινόταν με ξύλινες πλάκες, στις οποίες χαράσσονταν ταυτόχρονα το κείμενο και οι εικόνες. Η ξυλογραφία, γερμανική εφεύρεση, γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη στην Ιταλία. Έφτασε μάλιστα σε ύψιστο βαθμό τελειότητας χάρη στις αναγεννησιακές τεχνικές κατακτήσεις. Με την εκτύπωση εικονογραφημένων βιβλίων ασχολήθηκαν ιδιαίτερα οι Τζιούντα, ο Γκαμπριέλ Τζιολίτο και οι Ντε Γκρεγκόρι. Το ωραιότερο ίσως βιβλίο της Αναγέννησης, το οποίο τυπώθηκε το 1499 από τον Άλδο Μανούτιο, είναι η Υπνοερωτομαχία του Φραντσέσκο Κολόνα. Στη Γαλλία, τα παλαιότερα εικονογραφημένα βιβλία ήταν του τυπογράφου και ξυλογράφου Ζαν ντι Πρε. Περίφημες είναι οι πολυτελείς εκδόσεις του Αντουάν Βεράρ, όπως ο Χρυσός Μύθος του Γιάκοπο ντα Βαράτσε και οι Κωμωδίες του Τερέντιου που τυπώθηκαν αντίστοιχα το 1496 και το 1500. Τον 16o αι. η γαλλική ε. με την επίδραση της ιταλικής δημιούργησε ένα πρωτότυπο ύφος που εκπροσωπήθηκε κυρίως από τον Ζοφρουά Τορί. Κατά τα μέσα του 16ου αι. εμφανίστηκε η χαρακτική σε μέταλλο. Με χαλκογραφίες του Μπάτσιο Μπαλντίνι, εμπνευσμένες από σχέδια του Μποτιτσέλι, τυπώθηκαν το 1477 το Άγιο Όρος του Θεού, του Αντόνιο Μπετίνι, και το 1481 η Θεία κωμωδία του Δάντη. Η χαλκογραφία δεν άργησε να επιβληθεί, επειδή με τη λεπτομερειακή τεχνική της ανταποκρινόταν καλύτερα στις απαιτήσεις της ε. που δεν ήταν πια απλή διακόσμηση, αλλά πραγματική τεκμηρίωση των κειμένων. Οι χαράκτες του 16ου και του 17ου αι. εμπνέονταν συνήθως από τα έργα των μεγάλων ζωγράφων (Μαντένια, Ντα Βίντσι, Ντίρερ, Καράτσι, Καραβάτζιο, Γκουίντο Ρένι κ.ά.), ενώ πρωτότυπες ε. βιβλίων εκτελούσαν και πολλοί γνωστοί καλλιτέχνες. Τον 17o αι., ενώ η τυπογραφία παρουσίαζε ποιοτική κατάπτωση, η ε. απέκτησε σημαντική θέση με πίνακες εκτός κειμένου, με εικόνες μέσα στο κείμενο, με επίτιτλα και πλούσια διακοσμημένα αρχικά. Τον 18o αι. γεννήθηκε στη Γαλλία η βινιέτα (κόσμημα κορυφής σελίδας), δημιούργημα του Μπερνάρ Πικάρ, που είχε τεράστια διάδοση στην εποχή της μαρκησίας Ντε Πομπαντούρ. Κόσμημα πλούσιο και πομπώδες αρχικά, απέκτησε μεγάλη αισθητική τελειότητα αργότερα, όταν χρησιμοποιήθηκε από καλλιτέχνες όπως ο Φρανσουά Μπουσέ, οι Κοσέν, ο Ζαν Μπατίστ Ουντρί, ο Κλεμάν Πιερ Μαριλιέ και κυρίως ο Γκραβλό και ο Μορό ο Νεότερος. Την ίδια εποχή τα σκήπτρα της ιταλικής ε. διατηρούσε η Βενετία, ενώ το έργο του Τιέπολο επηρέασε κυρίως τους σχεδιαστές και τους χαράκτες της. Από τα πιο φημισμένα βενετσιάνικα τυπογραφεία ήταν του Αλβρίτσι, στο οποίο οφείλεται η Απελευθερωθείσα Ιερουσαλήμ του Τορκουάτο Τάσο με χαλκογραφίες του Πιατσέτα (1745), και τα Έργα του Μποσιέ σε δέκα τόμους που εικονογράφησε επίσης ο Πιατσέτα. Στο τέλος του 18ου αι. προστέθηκε στις γραφικές τέχνες η λιθογραφία, που απέδωσε στη Γαλλία πραγματικά αριστουργήματα όπως τον Φάουστ, με εικονογράφηση του Ντελακρουά, και τη Φυσική ιστορία του Πλίνιου, με εικονογράφηση του Τουλούζ Λοτρέκ. Περίπου την ίδια εποχή η ξυλογραφία, που επί δύο αιώνες είχε εγκαταλειφθεί, επανεμφανίστηκε στην Αγγλία ανανεωμένη από τον Τόμας Μπιούικ (1753-1828). Στη Γαλλία έγινε δεκτή με μεγάλο ενθουσιασμό και αποτέλεσε το ευνοούμενο εκφραστικό μέσο των ρομαντικών. Η λαμπρότερη στιγμή της αντιπροσωπεύτηκε από τον Γκιστάβ Ντορέ, που κατόρθωσε να της δώσει ανυπέρβλητη λεπτότητα, χρησιμοποιώντας μια προσωπική τεχνική στις ε. των έργων του Δάντη, του Θερβάντες, του Αριόστο, του Περό, του Μίλτον, του Μπαλζάκ κ.ά. Στα τέλη του 19ου αι. η ανακάλυψη των φωτομηχανικών μέσων προκάλεσε αναστάτωση στην τέχνη της τυπογραφίας και την ώθησε στην αναβίωση των πολυτελών εκδόσεων, για τις οποίες χρησιμοποιήθηκε και πάλι η ξυλογραφία (Γουίλιαμ Μόρις, Γουόλτερ Κρέιν κ.ά.). Όμως, με την πάροδο του χρόνου η έγχρωμη εικόνα κατόρθωσε να υποκαταστήσει κάθε μορφή ε. Παίρνοντας θάρρος από τη συνεχή βελτίωση των τεχνικών μέσων, που εξασφαλίζουν τη μεγαλύτερη δυνατή πιστότητα αναπαραγωγής, επιδόθηκαν στην ε. βιβλίων πολλοί αξιόλογοι ζωγράφοι όπως οι Ντερέν, Ματίς, Μπρακ, Ρουό, Πικάσο, Νταλί, Σαγκάλ, Γκουτούζο, Ντε Κίρικο κ.ά. Μικρογραφία του 11ου αι. σε κείμενο του Απολλώνιου του Κιτιέα. Εικονογράφηση του Νόρμαν Ρόκγουελ για τις «Περιπέτειες του Τομ Σόγερ» του Μαρκ Τουέιν. Ξυλογραφία του Ερνστ Λούντβιχ Κίρχνερ (1880-1938) για τη «Θαυμαστή ιστορία του Πέτερ Σλέμλιχ» του Άντελμπερτ φον Τσαμίσο. Λευκός ερωδιός σε περγαμηνή, από εικονογράφηση ενός επιστημονικού έργου του 18ου αι. Εικονογράφηση του Πιατσέτα (1745) για την «Απελευθερωθείσα Ιερουσαλήμ» του Τορκουάτο Τάσο. Εικονογράφηση του Ονορέ Ντομιέ για τα «Μυστήρια του Παρισιού» του Εζέν Σι Εικονογράφηση του Εντμόν Ντιλάκ για ένα παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν.
* * *
η
1. διακόσμηση με εικόνες
2. το σύνολο τών εικόνων που στολίζουν βιβλίο, ναό, κτήριο κ.λπ.

Dictionary of Greek. 2013.

Игры ⚽ Нужна курсовая?

Look at other dictionaries:

  • εικονογράφηση — η 1. η διακόσμηση με εικονογραφίες, το ζωγράφισμα: Την εικονογράφηση του βιβλίου έκανε ο ζωγράφος τάδε. 2. το σύνολο των εικονογραφημάτων που κοσμούν ένα βιβλίο …   Νέο ερμηνευτικό λεξικό της νεοελληνικής γλώσσας (Новый толковании словарь современного греческого)

  • κίνα — Επίσημη ονομασία: Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας Έκταση: 9.596.960 τ. χλμ. Πληθυσμός: 1.284.303.705 κάτ. (2002) Πρωτεύουσα: Πεκίνο ή Μπεϊτζίνγκ (6.619.000 κάτ. το 2003)Κράτος της ανατολικής Ασίας. Συνορεύει στα Β με τη Μογγολία και τη Ρωσία, στα ΒΑ… …   Dictionary of Greek

  • παραμύθι — Λαϊκή διήγηση στην οποία προέχει το θαυμαστό και το φανταστικό και που έχει για πρωταγωνιστές όντα υπεράνθρωπα, νεράιδες, στρίγκλες, μάγους, δράκους, γίγαντες και, οπωσδήποτε, πρόσωπα ικανά, μέσω μαγικών αντικειμένων ή προσωπικής δύναμης, για… …   Dictionary of Greek

  • παιδική λογοτεχνία — Aκόμα και ο ορισμός υπήρξε, στις αρχές του 20ού αι., το κέντρο οξύτατης πολεμικής. Θεωρητικά, δεν μπορεί να διακρίνει κάποιος με ακρίβεια την παιδική λογοτεχνία από τη λογοτεχνία για ενηλίκους, αν και υπάρχουν βέβαια ορισμένα βιβλία που… …   Dictionary of Greek

  • γραφιστική — Ο όρος αποτελεί απόδοση στα ελληνικά του αγγλικού όρουγκράφικ ντιζάιν (graphic design) που επινόησε στη δεκαετία του 1920 ο Γουίλιαμ Άντισον Ντουίγκινς (William Addison Dwiggins) –χρησιμοποιώντας δύο αγγλικές λέξεις με προέλευση η μία από τα… …   Dictionary of Greek

  • αρχέτυπα — Βιβλία που τυπώθηκαν στα πρώτα χρόνια της τυπογραφίας έως και το 1501. Τα α. είναιδύο ειδών: ξυλογραφικά και τυπογραφικά. Τα πρώτα τυπώνονταν από ξύλινες πλάκες, πάνω στις οποίες χάραζαν τις λέξεις. Τα δεύτερα είχαν τυπογραφικά κινητά στοιχεία,… …   Dictionary of Greek

  • Καστοριά — Πόλη (υψόμ. 700 μ., 14.813 κάτ.) και πρωτεύουσα του νομού Καστοριάς. Βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του νομού, στην ανατολική όχθη της ομώνυμης λίμνης. Αποτελεί έδρα του ομώνυμου δήμου. Η Κ. είναι χτισμένη στο δυτικό τμήμα της μικρής χερσονήσου… …   Dictionary of Greek

  • αγιογραφία — Ιδιαίτερος κλάδος της ζωγραφικής, του οποίου αποκλειστικό θέμα είναι η ιστόρηση (εικονογράφηση) αγίων προσώπων του χριστιανισμού και θρησκευτικών γενικών παραστάσεων, με προκαθορισμένο τρόπο τεχνικής. Η α. χρησιμοποιείται για την εικονογράφηση… …   Dictionary of Greek

  • βιβλίο — Σύνολο φύλλων χαρτιού, περγαμηνής ή άλλου υλικού, τυπωμένων ή χειρόγραφων, δεμένων μαζί ώστε να αποτελούν έναν τόμο, προορισμένο για κυκλοφορία. Η ιστορία του β. καλύπτει μια περίοδο πάνω από 5.000 ετών και είναι κατά μεγάλο μέρος ιστορία του… …   Dictionary of Greek

  • εγκυκλοπαιδεία — Έργο που περιέχει σε αλφαβητική σειρά, συνήθως σε περισσότερους από έναν τόμους, συνοπτική έκθεση του συνόλου των ανθρώπινων γνώσεων ή και των γνώσεων που ανάγονται σε ορισμένη επιστήμη. Οι ε., αντίθετα από τα λεξικά, δεν περιορίζονται στη… …   Dictionary of Greek

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”